Przejdź do głównej treści

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Pomiń baner

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

Program

12 marca 2024
Oppenheimer i Fermi - dwa oblicza energii jądrowej
dr hab. Aleksandra Wrońska

26 marca 2024
Nieskończoność – i co dalej? O liczbach nieskończenie wielkich i małych
dr Tomasz Miller

9 kwietnia 2024
Magnes z jednej molekuły
dr hab. Michał Rams, prof. UJ

23 kwietnia 2024
O klasyfikacji wszechświatów
dr Zdzisław Pogoda, prof. UJ

7 maja 2024
Sztuczna inteligencja współpracująca z człowiekiem
prof. dr hab. inż. Grzegorz Jacek Nalepa

21 maja 2024
Kryształy czasowe
prof. dr hab. Krzysztof Sacha

Widok zawartości stron Widok zawartości stron

12 marca 2024

Mimo, że od odkrycia zjawiska rozszczepienia jądra atomowego minęło już ponad 80 lat, jego wykorzystanie wciąż budzi wiele emocji i kontrowersji. Dr hab. Aleksandra Wrońska opowie o podstawach fizycznych tego zjawiska, historii jego odkrycia i niemal natychmiastowym rozwoju technologii je wykorzystujących: militarnych - symbolizowanych przez Roberta Oppenheimera, oraz pokojowych - reprezentowanych przez Enrico Fermiego. Postara się też odpowiedzieć na pytanie, czy potrafimy dziś rozsądnie i bezpiecznie korzystać z energii jądrowej.

26 marca 2024

Choć nieskończoność wyziera w matematyce na każdym kroku, dopiero stosunkowo niedawno nauczyliśmy się ją badać. A raczej nie tyle „ją”, ile „je”, albowiem jak ze zdumieniem odkryli matematycy, w istocie nie ma jednej nieskończoności, lecz nieskończenie wiele. Tworzą one różnorakie systemy „liczb pozaskończonych”, które rozszerzają stare, dobre liczby naturalne.

Podczas wykładu przyjrzymy się niektórym takim systemom, w tym tzw. liczbom kardynalnym i liczbom porządkowym, a także liczbom nadrzeczywistym Conwaya, które oprócz obiektów nieskończenie wielkich zawierają także obiekty nieskończenie małe. Oczywiście nie zabraknie przy tym próby odpowiedzi na pytanie: „Po co to wszystko?”

9 kwietnia 2024

Wieloletni postęp w jakości produkowanych pamięci magnetycznych związany był z odkrywaniem i wykorzystaniem coraz lepszych materiałów. Jednak dla każdego materiału magnetycznego istnieje graniczna gęstość zapisu danych: jeżeli bity są zbyt małe, to tracą pamięć. Idea dalszej miniaturyzacji jest bodźcem do poszukiwania kryształów, w których bity informacji można by przechowywać w pojedynczych magnetycznych molekułach.

Profesor Michał Rams podczas wykładu, po wprowadzeniu kilku pojęć ważnych przy opisie materiałów na pamięci magnetyczne, opowie o współczesnych odkryciach kilku związków, które były przełomowe w badaniach magnetyzmu molekularnego.

23 kwietnia 2024

Kosmologów, lecz nie tylko ich, nurtuje pytanie, jaki jest kształt naszego Wszechświata. Odpowiedzi na to pytanie szukano już w Starożytności i posługiwano się modelami na miarę ówczesnej wiedzy. Gdy wiedza zarówno astronomiczna, jak i matematyczna pogłębiała się, modele były coraz bardziej rozbudowywane.

Naturalnie modeli dostarcza matematyka. Jakich? Czy można je jakoś poklasyfikować? Które są bardziej pasujące do rzeczywistości, a które należałoby odrzucić? Podczas wykładu spróbujemy, przynajmniej częściowo, zmierzyć się z tymi pytaniami.

7 maja 2024

Sztuczna inteligencja (AI) cieszy się obecnie dużym zainteresowaniem, a jej szybkie postępy wzbudzają wiele emocji. Pojawia się dylemat, czy projektowane w ramach AI systemy inteligentne mogą być tworzone w oderwaniu od ludzkich potrzeb, oczekiwań, czy wartości.

Z Profesorem Grzegorzem J. Nalepą, podczas najbliższego wykładu z cyklu Bliżej Nauki, zastanowimy się nad tym zagadnieniem, przyjrzymy się krótko historii AI i jej interdyscyplinarnym początkom i wskażemy najważniejsze obszary rozwoju i zastosowań sztucznej inteligencji.

Skupimy się również na zagadnieniach zrozumienia przez człowieka działania AI w wybranych aspektach i sytuacjach oraz tworzeniu systemów AI współpracujących z człowiekiem (ang. human-centered AI).

21 maja 2024

Tradycyjne kryształy przestrzenne znajdujemy wszędzie wokół nas i są one wynikiem spontanicznej samoorganizacji atomów w regularne struktury w przestrzeni. Okazuje się, że oddziałujące atomy mogą również samoorganizować się w czasie i spontanicznie formować ruch okresowy. W trakcie wykładu zostanie przedstawiona koncepcja kryształów czasowych i kierunki rozwoju, w jakim dziedzina kryształów czasowych zmierza. Słuchacze dowiedzą się, że na wzór tradycyjnych kryształów przestrzennych, struktury krystaliczne w czasie mogą posiadać własności znane w fizyce ciała stałego, ale obserwujemy je w wymiarze czasowym. Rodzi się nowa dziedzina - czasotronika, gdzie struktury krystaliczne w czasie próbuje wykorzystać się w praktycznych zastosowaniach.