10 marca 2026

Jest ich osiem – osiem planet Układu Słonecznego. Przedszkolaki śpiewają o nich piosenki, wydają się bliskie i znajome. Wysyłamy do nich sondy, badamy je, a może nawet marzymy o tym, by kiedyś je odwiedzić.

Na ile jest to jednak możliwe? Czym naprawdę się różnią? I czym mogą nas jeszcze zaskoczyć?

Podczas wykładu mgr Tomasz Kundera opowie o wybranych, często nieoczywistych faktach z „życia” planet oraz o tym, jak wiele wciąż pozostaje do odkrycia.

24 marca 2026

Chyba każdy z nas słyszał słowo "kwantowy". Dlaczego to określenie kojarzy nam się z czymś niezrozumiałym i dziwnym? Co powoduje, że mechanika kwantowa jest postrzegana jako nieintuicyjna teoria fizyczna?

Na tym wykładzie dowiecie się, jak założenia dotyczące rzeczywistości, które wydają się oczywiste w życiu codziennym, muszą zostać odrzucone podczas myślenia o mikroświecie. Wiedza z fizyki lub matematyki nie jest wymagana, potrzebna będzie tylko odrobina wyobraźni! 

14 kwietnia 2026

Zanurzeni w polu elektromagnetycznym obserwujemy nasze otoczenie, rejestrując promieniowanie elektromagnetyczne w pewnym zakresie częstotliwości. Posiadamy zatem bogatą intuicję dotyczącą pola elektromagnetycznego i promieniowania w tym polu.

Pomimo to formalny opis pola promieniowania może wydawać się trudny ze względu na to, że jest ono obiektem złożonym: rozpina się w trzech wymiarach przestrzennych oraz posiada złożone charakterystyki kierunkowe i spektralne.

Wychodząc od powszechnej intuicji dotyczącej postrzeganej jasności powierzchniowej obiektów, omówię prawa zachowania w polu promieniowania oraz konsekwencje tych praw obserwowane w otoczeniu i w laboratorium badawczym. Pokażę również, w jaki sposób można wygenerować wiązki promieniowania elektromagnetycznego o parametrach niezbędnych we współczesnych badaniach naukowych.

28 kwietnia 2026

Wszyscy mniej lub bardziej znamy świat wokół nas – ten „normalny”. Oprócz niego istnieje jednak także inny świat, który możemy obserwować w mikroświecie – podczas eksperymentów ze zderzeniami cząstek – oraz w makroświecie, przede wszystkim w kosmosie i obiektach astronomicznych.

Na tym wykładzie opowiemy o tym, co łączy te dwa światy, a co je różni. Zastanowimy się, jakimi drogami naukowcy doszli do odkrycia tych nowych, „nienormalnych” cząstek. Jak to się stało, że byliśmy w stanie przewidzieć ich istnienie? W jaki sposób potrafimy określać budowę różnych obiektów astronomicznych, mimo że nie możemy badać ich bezpośrednio?

5 maja 2026

Gdy nieco ponad 90 lat temu Erwin Schrödinger zamykał hipotetycznego kota w pudełku, raczej nie przypuszczał, że tworzy bodaj najsłynniejszy eksperyment myślowy w historii fizyki. O co właściwie chodziło austriackiemu fizykowi? Co różne interpretacje mechaniki kwantowej mówią na temat losów nieszczęsnego futrzaka i o naturze kwantowej superpozycji? Czy dziś, dzięki dekadom badań i eksperymentów (nie tylko myślowych), umiemy już opowiedzieć historię żywo-martwego kota do końca?

19 maja 2026

Współczesna neonatologia walczy o każdy oddech wcześniaka – dosłownie. Dzieci urodzone przedwcześnie często nie są w stanie samodzielnie produkować surfaktantu – substancji niezbędnej do utrzymania otwartych pęcherzyków płucnych. Standardowe metody jego podawania bywają jednak inwazyjne i obciążające dla małych pacjentów. Dlatego fizycy i inżynierowie stają się nieoczekiwanymi sojusznikami neonatologów, opracowując nową generację miniaturowych endoskopów, które umożliwiają szybkie i precyzyjne dostarczenie surfaktantu – przy minimalnym ryzyku.

Podczas wykładu dr hab. Adam Wojciechowski, prof. UJ, opowie o tym, jak wygląda „fizyka w skali milimetrów” – od projektowania optyki o średnicy poniżej jednego milimetra, przez kontrolę oświetlenia w bardzo ograniczonej przestrzeni i precyzyjne tłoczenie płynów cienkimi kanalikami, aż po mechanikę miniaturowych instrumentów. Przedstawi, w jaki sposób interdyscyplinarne podejście – łączące fizykę, inżynierię i medycynę – może zmieniać praktykę kliniczną, oraz pokaże kulisy technologii, która ma szansę zrewolucjonizować opiekę nad najmniejszymi pacjentami.